Türk Derneği’nin (TED) düşünce kuruluşu tarafından hazırlanan "PISA 2025’e İlk Bakış Raporu"na göre, Türkiye, okullar arası performans farklarının en yüksek olduğu ülkelerden biri olma özelliğini sürdürüyor. Raporda yer alan analizler, Türkiye’de okullar arasındaki performans farklılıklarının OECD ortalaması ile karşılaştırıldığında belirgin bir şekilde daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Fen, matematik ve okuma alanlarında okullar arası varyans, OECD ortalamasının üzerinde seyrediyor. Türkiye’de okullar arası varyans fende yüzde 50,1, matematikte yüzde 67,5, okumada ise yüzde 41,6 düzeyindeyken, OECD ortalamaları sırasıyla yüzde 31,3, yüzde 32,8 ve yüzde 30,1 olarak belirleniyor.

Türkiye, 10 Ülkeden Biri

Rapora göre, Türkiye, fen performansında okullar arası farklılıkların toplam varyansın en az yarısını oluşturduğu 10 ülkeden biri. Matematikte ise okullar arası varyansın yüzde 65’in üzerinde olduğu yalnızca beş ülkeden biri olarak dikkat çekiyor. Bilgi işlemsel problem çözmede de Türkiye’de okullar arası varyans yüzde 26,6 ile OECD ortalamasının üzerinde bulunuyor. Bu veriler, Türkiye’de öğrencilerin akademik başarılarının, devam ettikleri okula bağlı olarak önemli ölçüde değiştiğini gösteriyor.

Ortalamalar Yükseliyor, Farklar Devam Ediyor

Türkiye, fen, matematik ve okumada ortalama performansını önemli ölçüde artırırken, aynı zamanda öğrencilerin başarı düzeylerinin okullar arasında yüksek oranda ayrıştığı bir yapı sergilemeye devam ediyor. Ortalama puanlardaki artış, genel performans açısından olumlu bir gelişme olsa da, okullar arası farklılıkların yüksekliği, bu ilerlemenin eğitimde eşitlik açısından dikkate alınması gerektiğini ortaya koyuyor.

Hangi Okul Türünde En Yüksek Artış Var?

Rapora göre, PISA 2025’te 2022 yılına kıyasla en yüksek puan artışı çok programlı Anadolu liselerinde görülüyor. Bu okul türünde 2022-2025 arasında fen puanı 78, matematik puanı 68, okuma puanı ise 72 puan artış göstermiş. Fen liseleri ve sosyal bilimler liseleri, üç alanda da diğer okul türlerinden belirgin şekilde ayrılıyor. Anadolu liseleri ve çok programlı Anadolu liseleri de fen, matematik ve okuma alanlarında Türkiye ortalamasının üzerinde yer alıyor. Ancak Anadolu imam hatip liseleri, Anadolu güzel sanatlar liseleri, spor liseleri ile mesleki ve teknik Anadolu liselerinin ortalama puanları, tüm alanlarda Türkiye ortalamasının altında kalıyor. En yüksek ve en düşük ortalamalara sahip arasındaki fark fende 182, matematikte 206, okumada 165 puana kadar ulaşıyor. Özellikle matematikte 200 puanı aşan fark, okul türleri arasındaki performans ayrışmasının boyutunu net bir şekilde gözler önüne seriyor.