Dünya Örgütü () Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, kurallara dayalı küresel ticaret sisteminin dünya ekonomisindeki hızlı değişimlere uyum sağlayamadığını belirtti. Bu bağlamda, sisteminin güçlendirilmesi ve modernizasyonu gerektiğini vurguladı. DTÖ, 15-17 Eylül tarihleri arasında Kamu Forumu düzenliyor. Bu forumda ticaret ve işbirliğinin geleceği, hizmetler ticareti, dünya genelinde istihdam yaratma ve kalkınma gibi konular ele alınacak ve toplamda 113 oturum gerçekleştirilecek.

Okonjo-Iweala, forumun açılışında "Gelecek için Ticaret ve İşbirliği" başlıklı oturumda yaptığı konuşmada, jeopolitik gelişmelerin karmaşık bir şekilde yaşandığını ve bu durumun dünya ekonomisi ile ticarette hızlı değişimlere yol açtığını ifade etti. Bu köklü değişimlerin, ticarette işbirliğinin güçlendirilmesinin önemini artırdığını belirtti.

Açılış oturumunun ardından, DTÖ’nün "Dünya ticareti için kritik bir dönüm noktası" başlığıyla yayımladığı Dünya Ticaret Raporu 2026'nın lansmanında konuşan Okonjo-Iweala, dünya ticaret sisteminin daha önce görülmemiş zorluklarla karşı karşıya olduğunu söyledi. Üye ülkelerin reform sürecini ilerletirken, bu zorlu dönemin "yenilenme ve canlanma açısından bir dönüm noktası" olabileceğini dile getirdi.

Okonjo-Iweala, küresel mal ticaretinin yüzde 72'sinin hala 166 üye ülkenin müzakere ettiği ve yasal olarak korumayı taahhüt ettiği ilkelere göre gerçekleştiğini hatırlatarak, DTÖ'nün küresel ticaret sistemine istikrarlı bir temel sağlamaya devam ettiğini belirtti. Ancak, bu yılki raporun, DTÖ'nün dünya ekonomisine yeterince uyum sağlayamadığını gösterdiğini ifade etti.

Okonjo-Iweala, üye ülkelerin çok taraflı işbirliğini güçlendirmek için kararlı adımlar atması gerektiğini vurguladı. Bu çabaların küresel ekonomide 2050 yılına kadar yüzde 3’e varan büyüme kaydedilmesine olanak tanıyabileceğini söyledi. Ayrıca, ticaret politikalarının daha büyük bir önem kazandığını ve çok taraflı ticaret sisteminin geçmişte de zorluklarla karşılaştığını, ancak kendini yenileyip canlandırmayı başardığını hatırlattı.

Dünya Ticaret Raporu 2026

DTÖ raporu, küresel ticaret sisteminin geleceğine dair üç senaryo sunuyor.

1. Güçlendirilmiş Çok Taraflı Ticaret Sistemi

Bu senaryoda, kapsamlı pazar taahhütleri, dijital ticaret ve hizmetler alanındaki yeni çok taraflı kurallar ile güçlendirilmiş bir ticaret sistemi öngörülüyor. Bu sistemin, 2050 yılına kadar küresel GSYH'yi yüzde 2,9 ve küresel ihracatı yüzde 17,9 artırabileceği tahmin ediliyor. Bu büyümenin, 3 trilyon dolarlık ekonomik kazanıma karşılık geldiği belirtiliyor.

2. Parçalanmış Ticaret Sistemi

İkinci senaryo, ticaret işbirliğinin jeopolitik bloklar etrafında şekillendiği bir durumu ele alıyor. Bu durumda, küresel GSYH'nin yüzde 5,1 ve ihracatın yüzde 18,6 düşebileceği öngörülüyor. Bu senaryo, mevcut ticaret sisteminin parçalanma riski taşıdığını gösteriyor.

3. Serbest Ticaret Anlaşmaları Ağı

Üçüncü senaryo ise çok taraflı işbirliğinin yerini serbest ticaret anlaşmaları ağına bıraktığı bir sistemi baz alıyor. Bu durumda, küresel ekonomik büyümenin yüzde 6,9 ve ihracatın yüzde 26,9 azalabileceği hesaplanıyor. Bu bağlamda, çok taraflı işbirliğinin zayıflaması ve ticaret kurallarının modernize edilmemesi halinde, küresel GSYH'de yüzde 10'a varan potansiyel fırsat kaybı yaşanabileceği vurgulanıyor. Okonjo-Iweala, bu senaryoların her birinin, küresel ticaretin geleceği açısından kritik öneme sahip olduğunu belirtti ve bu durumun, uluslararası işbirliğinin önemini bir kez daha gözler önüne serdiğini ifade etti.

Sonuç

Sonuç olarak, Okonjo-Iweala, çok taraflı ticaret sisteminin güçlendirilmesi ve modernizasyonunun gerekliliğini vurguladı. Küresel ticaretin geleceği için atılacak adımların, işbirliğini artırarak ekonomik büyümeyi destekleyeceği ve dünya genelinde istikrar sağlayacağı öngörülüyor. Bu bağlamda, üye ülkelerin kararlı bir şekilde hareket etmesi gerektiği ifade ediliyor. Küresel ticaretin geleceği için bu tür reformların hayata geçirilmesi, dünya ekonomisinin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıyor.