Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı () Yönetim Kurulu, 2011 yılında devrik rejiminin faaliyetleri nedeniyle gündeme aldığı dosyasını kapatma kararı aldı. Bu karar, Viyana'da yapılan ve basına kapalı olarak gerçekleştirilen toplantıda alındı. UAEA, Suriye'nin nükleer yükümlülük ihlallerini gidermiş olduğunun kaydedilmesiyle birlikte dosyanın kapatılmasına yönelik oybirliğiyle karar verdi.

Suriye'nin Yükümlülükleri ve Denetim Süreci

Toplantıda, Suriye yönetiminin UAEA'ya gerekli bilgi ve erişimi sağladığı, daha önce beyan edilmemiş nükleer malzemelerin denetim altına alındığı ifade edildi. Suriye'nin, UAEA'nın geçmiş nükleer faaliyetleriyle ilgili açıkta kalan konulara dair sorularını yanıtlayarak çözüme ulaştığı vurgulandı. Ayrıca, yeni yönetimin şeffaflık ve işbirliği konusundaki çabaları takdir edildi.

Kararda, Suriye'nin 2011'de tespit edilen yükümlülük ihlallerini gidermek için gerekli adımları attığı belirtildi. Bu bağlamda, Esed rejimi dönemindeki yükümlülüklerin yerine getirilmediğine dair 2011 tarihli kararın hükümlerine son verilmesi kararlaştırıldı. Ayrıca, "Suriye'de Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) Güvence Denetimi Anlaşması'nın Uygulanması" başlıklı dosyanın artık Yönetim Kurulunun gündeminden çıkarılmasına karar verildi.

NPT Kapsamındaki Yükümlülükler

Suriye'nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerinin devam edeceği ve ülkenin artık diğer nükleer silaha sahip olmayan taraf devletler gibi UAEA'nın rutin güvence denetimlerine tabi olacağı ifade edildi. UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, Deyrizor'daki kazılar dahil devam eden çalışmalar tamamlandığında Yönetim Kurulunu bilgilendirmesi istendi.

Kararın ardından Türkiye, Suriye'yi tebrik etti. Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Mustafa Kibaroğlu, toplantıda Suriye hükümetinin uluslararası toplumla normalleşme çabalarını takdir ettiklerini belirtti. Kibaroğlu, Türkiye'nin tüm platformlarda Suriye'ye desteğinin devam edeceğini vurguladı.

Doğal Uranyum Miktarı

UAEA'nın 1 Eylül tarihli raporuna göre, Suriye'nin bildirdiği yeni bir alanda yaklaşık 73 ton metali bulunduğu kaydedildi. Bu miktarın yaklaşık 55 tonu 8 bin 808 yakıt çubuğundan, 18 tonu ise uranyum hurdası ve atığından oluşmaktadır. Bu malzemenin tamamı UAEA'nın muhafaza ve gözetim tedbirleri altında bulunmaktadır.

UAEA, Suriye'nin Esed rejimi döneminde Deyrizor'daki inşa halindeki nükleer reaktörü, reaktör yakıtının üretildiği tesisi ve yakıt ile uranyum hurdası ve atığının depolandığı alanı UAEA'ya bildirmediği sonucuna varmıştı.

Deyrizor Tesisinin Geçmişi

Deyrizor'daki tesis, Eylül 2007'de İsrail tarafından düzenlenen bir saldırıyla yıkılmıştı. Esed rejimi, bu yapının nükleer olmayan askeri bir tesis olduğunu savunmuştu. Ancak UAEA, incelemeleri sonucunda yapının Ajansa bildirilmesi gereken bir nükleer reaktör olduğuna karar vermişti.

Yeni hükümet, Suriye'de yönetimin değişmesinin ardından 2025'te UAEA ile işbirliğine başlamış ve ilgili tesislere erişim sağlamıştır. UAEA denetçileri, Suriye'nin Temmuz 2026'da bildirdiği yeni alanda yaklaşık 73 ton doğal uranyum bulunduğunu doğrulamıştır. Bu süreç, Suriye'nin nükleer dosyasının kapatılmasına giden yolda önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.