Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı () Yönetim Kurulu, İran'ın faaliyetlerine dair gerekli bilgi ve erişimi sağlamadığı gerekçesiyle, ülkenin nükleer dosyasının Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne () ve BM Genel Kuruluna sevk edilmesine ilişkin kararı onayladı. Bu karar, Viyana'da yapılan ve basına kapalı tutulan UAEA Yönetim Kurulu toplantısında, İngiltere, Fransa ve Almanya'dan oluşan E3 ile ABD'nin sunduğu öneri çerçevesinde alındı. Oylamada, 35 üyeden 23'ü bu karara destek verirken, Çin, Rusya ve Nijer aleyhte oy kullandı. Ayrıca, 8 ülke çekimser kaldı ve aidat borcu nedeniyle oy hakkı bulunmayan bir ülke oylamaya katılmadı.

Kararın Detayları

Karar metninde, yeni kabul edilen düzenlemenin yanı sıra, İran hakkında daha önce Haziran 2025 ve Haziran 2026 tarihlerinde alınan kararların yanı sıra, UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'nin 1 Eylül tarihli raporunun da tüm UAEA üyelerine, BMGK'ye ve BM Genel Kuruluna iletilmesi talep edildi. Bu bağlamda, İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) çerçevesindeki yükümlülüklerini yerine getirmediğine dair daha önce alınan kararlar tekrar teyit edildi. Grossi'nin son raporunda, İran'ın yükümlülük ihlallerinin devam ettiğine dair belgeler yer aldı ve bu durum, UAEA'nın endişelerini artırdı.

Ciddi Endişeler ve Çağrılar

Kararda, İran'ın mevcut durumundan "ciddi endişe" duyulduğu ifade edilerek, Tahran yönetimine yükümlülük ihlallerini acilen düzeltmesi çağrısında bulunuldu. Grossi, İran'ın beyanlarının doğruluğuna dair güvence verebilmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, Tahran yönetiminden, UAEA ve Yönetim Kurulunun gerekli gördüğü tüm adımları atması talep edildi. Nükleer malzemenin barışçıl amaçlardan saptırılmadığının doğrulanması gerektiği de kararda belirtildi.

Diplomatik Çözüm Çağrısı

İran'ın nükleer dosyasının diplomatik yollarla çözülmesi gerektiği vurgulanan kararda, Tahran yönetimine nükleer programının tamamen barışçıl olduğuna dair uluslararası güven oluşturmayı amaçlayan görüşmelere ciddi şekilde katılması çağrısında bulunuldu. Ayrıca, İran'ın nükleer faaliyetleriyle ilgili uluslararası endişeleri giderecek bir anlaşmaya varılması gerektiği ifade edildi. Tüm tarafların diplomasiye yapıcı bir şekilde katılması teşvik edildi. UAEA, İran'ın güncel uranyum stokunu doğrulayamadığını bildirdi. Grossi'nin 1 Eylül tarihli raporunda, UAEA'nın İran'ın beyan ettiği nükleer tesis ve malzemelerin durumu hakkında bilgi alamadığı ve doğrulama faaliyetleri için bu tesislere erişemediği kaydedildi. Bu nedenle, Ajans İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun güncel miktarını, içeriğini ve bulunduğu yerleri doğrulayamadığını belirtti. Bu durum, İran'ın nükleer programının uluslararası güvenlik açısından oluşturduğu riskleri artırmaktadır. Dolayısıyla, İran'ın nükleer dosyasıyla ilgili endişelerin giderilmesi için uluslararası iş birliğinin önemi vurgulandı.