İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Siyaset Akademisi Direktörü Dr. Canan Tercan, Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in 2025 yılında önerdiği İnisiyatifi'nin ilk yılını değerlendirdi. Tercan, bu inisiyatifin, dünya genelinde artan eşitsizlikler karşısında daha adil ve dengeleyici bir alternatif sunduğunu ifade etti. Mevcut Batı merkezli sistemin küresel adaleti sağlamakta yetersiz kaldığını belirten Tercan, Shanghai İşbirliği Örgütü ve Çin'in vizyonunun öneminin arttığını vurguladı.

Batı Merkezli Sisteme Eleştiri

Tercan, uluslararası sistemin tek kutuplu yapısına dikkat çekerek, "Şimdi günümüze baktığımızda ne var? Var olan bir batı sistemi var. Çok kutuplu sistemden ziyade tek kutuplu olan sistemden bahsediyorduk bugüne kadar" ifadelerini kullandı. Bu yapıların daha adil bir alternatife ihtiyaç duyduğuna inanan Tercan, "Dünyada adına hareket etmesi gereken kurumların adaleti temin edemediği bir dönemdeyiz" değerlendirmesinde bulundu. Çatışmaların ve küresel eşitsizliklerin arttığı bu dönemde, uluslararası arenaya daha dengeleyici bir unsur gerektiğini belirtti.

Savaş Yerine Toplumsal Kalkınma

Tercan, Çin'in sunduğu vizyonun tek kutuplu ve çatışma odaklı sisteme karşı kazan-kazan ilkesini merkeze aldığını belirtti. Çin'in ekonomik altyapı ve ticaret odaklı halkçı ve adaletçi sisteminin dünyaya yeni bir perspektif sunduğunu ifade eden Tercan, bu yaklaşımın savaşı değil toplumsal kalkınmayı esas aldığını ve "sen de kazan, ben de kazanayım" anlayışına dayandığını söyledi.

Shanghai İşbirliği Örgütü'nün Rolü

Küresel Yönetişim İnisiyatifi açısından Shanghai İşbirliği Örgütü'nün önemine değinen Tercan, örgütün farklı aktörleri ortak bir zeminde buluşturabilme kapasitesine dikkat çekti. Tercan, "Pakistan ve Hindistan gibi aslında düşman olan unsurların dahi ekonomik kalkınma, yol güvenliği, ticaret güvenliği ve pek çok başlıkta bir araya gelmesi, yani aslında Shanghai İşbirliği Örgütü'nün farklı aktörleri aynı masaya oturtabilmesi örgütün gücünü de gösteriyor" dedi.

İnisiyatifin Gelişimi

İnisiyatifin önerilmesinin üzerinden geçen bir yılı değerlendiren Tercan, ortaya konulan yaklaşımın finansmanla desteklendiğini belirtti. "Önce bir proje olarak geldi. Kalkınma, güvenlik, medeniyetlerin birleşmesi, ortak platformlar kuruldu. Ardından bunlar finanse edilerek bunlar için sağlam bir zemin oluşturuldu" ifadelerini kullandı.

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in vizyonuyla Asya ve Avrasya coğrafyasında yeni bir ekosistem oluşturulduğunu belirten Tercan, "Çin bunu genişleterek Asya ve Avrasya'da da daha geniş platformlu, halkların, devletlerin kazandığı, ekonomik eşitliğin var olduğu savaşsız ama kazanma odaklı bir sistemi öngörüyor" değerlendirmesinde bulundu.

Bölgenin doğalgaz, petrol ve ulaşım yolları gibi kaynaklarla kendi ekosistemini sürdürebileceğini belirten Tercan, bu sayede Batı'daki karmaşık ve çatışmaya evrilen ortamdan uzaklaşarak daha müreffeh bir şekilde ilerlenebileceğini ifade etti. Tercan, bu yapının küresel düzen açısından daha adil ve dengeleyici bir alternatif oluşturduğunu vurguladı.

Sonuç

Dr. Tercan, Çin'in Küresel Yönetişim İnisiyatifi'nin, mevcut sistemin yetersizliklerini giderecek bir yapı sunduğunu ve bu inisiyatifin dünya genelinde daha adil bir düzenin inşasına katkı sağlayabileceğini belirtti. Bu bağlamda, inisiyatifin sunduğu fırsatlar ve potansiyel, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.