'ın Zile ilçesinde yer alan , Roma İmparatoru Jül 'ın kazandığı zafer sonrası söylediği "Veni, vidi, vici (Geldim, gördüm, yendim)" sözüyle tanınan tarihi bir yapıdır. Bu kale, Zile'nin merkezinde, antik çağlarda inşa edildiği düşünülen bir höyük üzerine kurulmuştur ve bölgenin en önemli simgelerinden biri haline gelmiştir. Zile Kalesi, halk arasında "Sezar'ın Kalesi" olarak da bilinmektedir. Kalenin kuzeydoğusunda, kayalıklara oyulmuş Roma dönemine ait bir tiyatro bulunmaktadır.

Zile'nin tarihi, Asur Kraliçesi Semiramis'e kadar uzandığı bilinen köklü bir geçmişe sahiptir. Kale, Hitit, Frig, Pers, Pontus, Roma ve Bizans gibi birçok medeniyetin izlerini taşımaktadır. Zile Kalesi, Sezar'ın Pontus Kralı II. Pharnakes'e karşı kazandığı Zela Savaşı'nın ardından bu ünlü sözü söylediği yer olarak tanınmaktadır. 2012 yılında Zile Belediyesi, bu sözün marka tescilini alarak tanıtımında kullanmaya başlamıştır. Ziyaretçiler, "Sezar Yolu" adı verilen caddeden geçerek ulaştıkları kaleden Zile'yi kuşbakışı izleyebilmektedir.

Onarım ve Koruma Çalışmaları

Zile Kalesi, onarım çalışmalarıyla koruma altına alınmış olup, tarihi dokusunun yanı sıra ziyaretçilerin dinlenip vakit geçirebileceği alanlara da sahiptir. Tokat Müze Müdürlüğü başkanlığında, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Bölümü'nden Dr. Öğretim Üyesi Murat Tekin'in bilimsel sorumluluğunda, Dr. Öğretim Üyesi Şengül Dilek Ful ve Dr. Öğretim Üyesi Hatice Uyanık'tan oluşan kazı ekibi tarafından 2022 yılında gerçekleştirilen çalışmalar 3 hafta sürmüştür. Bu çalışmalar, kalenin korunması ve tarihi kimliğinin ortaya çıkarılması amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Daha önce Valilik koordinesinde İl Özel İdaresi tarafından yürütülen çalışmalarda, doğal taş, yürüyüş yolları, temaşa alanları, aydınlatma, yeşillendirme, kameriye ve dinlenme mekanları inşa edilmiştir. Bu projeler, Zile Kalesi'nin tarihi ve kültürel mirasının korunmasına katkı sağlamıştır.

Anadolu'nun İlk Dolma Kalesi

Zile Kalesi, Anadolu'da zemini doldurularak inşa edilmiş ilk "dolma kalesi" olma özelliği ile dikkat çekmektedir. Kale içerisinde bir saat kulesi, surlar, zindan, burçlar ve doğu kısmında bir amfitiyatro bulunmaktadır. Ayrıca, kalede Sezar'ın ünlü sözünün işlendiği bir taş da sergilenmektedir. Zile Kalesi, Hitit, Frig, Roma, Selçuklu ve Osmanlı medeniyetlerine ev sahipliği yapmış bir yapıdır.

Zile'nin Tarihi Önemi

Zile Belediyesi Müze Sorumlusu Kurtuluş Uygun, Zile Kalesi'nin geçmişinin yaklaşık 7 bin yıl öncesine dayandığını belirtmiştir. Kalenin, ana kaya üzerine toprak tesviyesi yapılarak yükseltilen yaklaşık 80 metre yüksekliğindeki bir alanda bulunduğunu ifade eden Uygun, Zela Savaşı'nın Zile'de gerçekleştiğini vurgulamıştır. Sezar'ın bu savaşı kazanmasının ardından "Veni, vidi, vici" sözünü söylediğini dile getiren Uygun, Zile'nin tarihi kimliğinin incelendiğini ve bu sözün artık Zile'ye ait bir ifade haline geldiğini aktarmıştır. Zile Kalesi, tarihi ve kültürel zenginlikleriyle ziyaretçilerini ağırlamaya devam etmektedir. Zile Kalesi, hem yerli hem de yabancı turistlerin ilgisini çeken bir destinasyon olma özelliğini taşımaktadır. Ziyaretçiler, kalenin sunduğu tarihi atmosferde zaman geçirirken, bölgenin geçmişine dair derin bir anlayış kazanma fırsatı bulmaktadırlar.