'nde yapılan 2026-2027 Akademik Yılı Açılış Töreni'nde, İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener, İstanbul'un afetlere karşı hazırlıklarını ve bu süreçteki organizasyon yapısını detaylı bir şekilde anlattı. Özener, afet anında il genelinde ve ilçelerde görev alacak 19 bin 699 kişinin isim ve görevlerinin önceden belirlendiğini belirterek, "Bir afet olduğu zaman İstanbul sahipsiz değil" ifadesini kullandı. Bu açıklama, İstanbul'un konusundaki hazırlıklarının ne denli ciddi olduğunu gözler önüne serdi.

İstanbul'un Destek Ağı

Prof. Dr. Özener, İstanbul'un 39 ilçesinin destek amacıyla 51 il ile eşleştirildiğini ve bu eşleştirmenin, afet durumunda destek sağlayacak illerin, İstanbul'daki ilçelerin afet planlarını önceden incelemelerine olanak tanıdığını ifade etti. Bu sayede, gerektiğinde devreye girecek şekilde hazırlık yapıldığını vurguladı. Özener, bu tür bir organizasyonun, afet anında hızlı ve etkili müdahale için kritik öneme sahip olduğunu belirtti.

Acil Barınma Alanları

Afet sonrası kullanılacak acil ve geçici barınma alanlarının da önceden planlandığını aktaran Özener, kapalı pazar yerleri, stadyumlar ve halı sahaların acil barınma alanı olarak kullanılabileceğini belirtti. Ayrıca, okul bahçeleri, spor salonları ve camilerin ihtiyaç halinde geçici barınma merkezi olarak kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti. Bu tür düzenlemelerin, afet durumunda insanların güvenli bir şekilde barınmalarını sağlamaya yönelik önemli adımlar olduğunu vurguladı.

Eğitim ve Bilinçlendirme

Törende, Rektör Prof. Dr. Adnan Yüksel de üniversite eğitiminin yalnızca mesleki bilgi edinmekle kalmayıp, düşünce biçimlerini ve davranışları da değiştirmesi gerektiğini vurguladı. Yüksel, öğrencilere hitaben yaptığı konuşmada, "Kendinizi ve dünyayı değiştireceğiniz yere hoş geldiniz. Eğitim; burada ders anlatmak, ders dinlemek, ders çalışmak, sonra sınava girmek ve diploma almak asla değil. Eğitim değişimdir" ifadelerini kullandı. Öğrencilere, üniversite yıllarında bilimsel üretime odaklanmalarını ve akademik danışmanlık alarak projeler geliştirmelerini teşvik etti.

Afet Yönetiminde Dönüm Noktası

Prof. Dr. Özener, Türkiye'de afet yönetimi sisteminin 1999 Marmara Depremi'nden sonra önemli bir dönüşüm geçirdiğini ifade etti. Özener, "1999'da Marmara'da büyük bir oldu. 17 binden fazla vatandaşımızı kaybettik. O tarih bir milat olarak kabul edilebilir. Çünkü ondan sonraki gelişmeler değişmeye başladı" dedi. Türkiye'de daha önce üç farklı kurum tarafından yürütülen afet yönetimi çalışmalarının 2009 yılında AFAD çatısı altında birleştirildiğini belirten Özener, afet yönetimi anlayışının da zaman içinde değiştiğini ifade etti. Özener, "Daha önceden kriz yönetimi yaklaşımı vardı, şimdi risk yönetimine dönüştü. Krizden riske geçiş oldu. Zararı azaltma yerine risk azaltmaya ve dirençliliği artırmaya yöneldik" diye konuştu.

İstanbul'un Afet Riskleri

Özener, Türkiye'nin afet riskleri arasında depremlerin önemli yer tuttuğunu belirterek, Kuzey Anadolu Fayı, Doğu Anadolu Fayı ve Ege Bölgesi'ndeki tektonik hareketliliğe dikkati çekti. Türkiye'de 5,5'in üzerinde deprem üretme potansiyeline sahip 500'e yakın diri fay bulunduğunu ifade eden Özener, deprem tehlikesinin değerlendirilmesinde yalnızca haritalardaki renklerin yeterli olmadığını, zemin koşullarının da mutlaka dikkate alınması gerektiğini söyledi. Anadolu'nun sürekli hareket halinde olduğunu belirten Özener, GPS ölçümlerine göre Anadolu'nun yılda ortalama 20-25 milimetre güneybatı yönünde hareket ettiğini, Ege Bölgesi'nde bu hareketin bazı alanlarda 35 milimetreye ulaşabildiğini aktardı.

Marmara'da Büyük Depremler Olacak

Marmara Bölgesi'nin tarihsel deprem geçmişine dikkati çeken Özener, bölgede gelecekte de büyük depremlerin yaşanabileceğini söyledi. Özener, "Tarih boyunca Marmara'da büyük depremler oldu ve olacak. Deprem tehlikesi yok diyen bazı bilim insanları var. İnşallah onların söylediği olur ama bilim ve akıl Marmara'da deprem olacağını doğruluyor" ifadelerini kullandı. Afet meydana gelmeden önce riskleri azaltmanın önemine işaret eden Özener, İl Risk Azaltma Planlarının bu anlayışla hazırlandığını belirtti.

Yatırımların Önemi

Afet öncesinde gerçekleştirilen yatırımların afet sonrasındaki kayıpları önemli ölçüde azaltabileceğini söyleyen Özener, İstanbul ve Marmara Bölgesi'nde bu etkinin daha da yüksek olduğunu belirtti. Özener, "Bir afet öncesi yapılacak 1 liralık yatırım, size afetten sonra 10 liralık kazanç olarak karşınıza geliyor. Eğer siz bu yatırımları Marmara Bölgesi'ne, İstanbul'a yapıyorsanız ekonomi, sanayi, ihracat ve istihdamın yoğunluğu nedeniyle belki 20-25 kat geri alıyorsunuz" dedi. İstanbul İl Risk Azaltma Planı'nın sürekli güncellenen dinamik bir yapı olduğunu belirten Özener, 2022 yılında 454 olan eylem sayısının 2026 itibarıyla yaklaşık 1.985'e yükseldiğini aktardı.

İstanbul'un Afet Organizasyonu

İstanbul'un afet anındaki organizasyonuna ilişkin bilgi veren Özener, kentte görev yapacak personelin önceden tanımlandığını belirtti. Özener, "Bir afet olursa afet anında çalışma grupları arasında koordinasyonu sağlayacak 19 bin 699 kişinin isimleri belli, görevleri belli. Bir afet olduğu zaman İstanbul sahipsiz değil" dedi. İstanbul'un 39 ilçesinin afet durumunda destek sağlamak üzere 51 il ile eşleştirildiğini belirten Özener, söz konusu illerin İstanbul'daki ilçelerin afet planlarını önceden incelediklerini ve gerektiğinde devreye girecek şekilde hazırlık yaptıklarını söyledi. Afet sonrasında kullanılacak acil ve geçici barınma alanlarının da önceden planlandığını ifade eden Özener, kapalı pazar, stadyum, halı saha gibi alanların acil barınma alanı, okul bahçeleri, spor salonları, camilerin ise ihtiyaç halinde geçici barınma merkezi olarak kullanılabilmesine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü aktardı. Özener, İstanbul İRAP çalışmalarına ev sahipliği yaptığı için Biruni Üniversitesi'ne AFAD ve İstanbul adına teşekkür ederek, afetlere dirençli şehirlerin oluşturulmasının bütün kurumların ortak çalışmasıyla mümkün olabileceğini kaydetti. Programa; Biruni Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Adnan Yüksel'in yanı sıra rektör yardımcıları, fakülte dekanları, akademisyenler ve idari kadro katıldı.