Merkez Bankası'nın Temmuz 2026'da yayımladığı Yeni Kiracı Kira Endeksi'ne göre, İstanbul'da yeni kiracıların ödediği kiralar, bir önceki yılın aynı dönemine göre %32.4 oranında artış göstermiştir. Bu artış, genel enflasyon oranının da üzerinde bir seyir izlemektedir. Piyasa verilerine göre, Temmuz ayında İstanbul'da kiralık ilanlarının ortalama metrekare fiyatı 456.5 TL'ye ulaşarak, 80 metrekarelik bir konutun kirasının yaklaşık 36 bin 500 TL olmasına neden olmuştur. Bu durum, kiralık konut arayanlar için ciddi bir maliyet yükü oluşturuyor.

TOKİ Konutları ve Kira Bedelleri

TOKİ konutları, kiralama seçenekleri ile dikkat çekiyor. 1+1 dairelerin aylık kirası 10 bin TL, 2+1 daireler için 12-17 bin TL, 3+1 daireler 15-18 bin TL, 4+1 daireler ise 18-20 bin TL arasında değişiklik göstermektedir. Bu fiyatlar, konutun büyüklüğüne ve özelliklerine göre farklılık arz etmektedir. TOKİ, özellikle dar gelirli aileler için daha uygun fiyatlı konutlar sunmayı hedefliyor.

Kiralık Konutların Dağıtımı ve Bölge Seçenekleri

İlk etapta, 12 ilçeyi kapsayan 4 bölgeden toplam 1.071 konut kiraya sunulacak. Bu bölgeler arasında Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye ve Üsküdar yer almakta. Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye ve Üsküdar'da toplam 291 konut; Maltepe, Tuzla ve Kartal'da 330 konut; Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu ve Güngören'de 360 konut; Arnavutköy'de ise 90 konut kiraya çıkacak. Bu dağıtım, kiralık konut arayanlar için geniş bir seçenek yelpazesi sunuyor.

Başvuru Şartları ve Kriterler

TOKİ modeli ile piyasanın yarı fiyatına ev kiralamak için bazı şartlar bulunuyor. Başvuran kişinin, 18 yaşını doldurmuş T.C. vatandaşı ve evli olması gerekiyor. Ayrıca, hane halkının aylık net gelirinin 100 bin TL’yi aşmaması ve İstanbul’da en az 1 yıldır kesintisiz ikamet etmesi şartı da aranmaktadır. 65 yaş üzerindekiler için evlilik şartı bulunmamakta. Bunun yanı sıra, başvuru sahibi veya eşinin Türkiye’de üzerine kayıtlı bağımsız bir konutu olanlar ile son 5 yılda konut alıp satmış olanlar bu projeden yararlanamayacak.

Kiralama Süresi ve Piyasa Üzerindeki Etkisi

Konutlar, başvuran evli çiftlere kiraya verilecek. Prof. Dr. Harun Tanrıvermiş, bu durumun demografik açıdan önemli olduğunu belirtiyor. Kiralanacak konutların, piyasa fiyatlarını etkilemesi bekleniyor. Ancak, toplamda 15 bin konutun kiraya sunulması, İstanbul'daki arz sorununu tek başına çözmeye yetmeyecek. TOKİ modelinde hak sahipleri, konutlarda en fazla 3 yıl kalabilecek ve bu süre uzatılmayacak. Prof. Dr. Tanrıvermiş, bu 3 yıllık sürenin, yeni evli çiftler için önemli bir destek olabileceğini ifade ediyor.

Türkiye'deki Kiralık Konut İhtiyacı

Prof. Dr. Tanrıvermiş, sadece İstanbul'un değil, sosyal kiralık konutlara ihtiyaç duyan yerler arasında Ankara, Antalya ve İzmir gibi şehirlerin de bulunduğunu vurguluyor. Türkiye, şu anda bir modeli test ediyor ve başarılı olması durumunda bu sistemin ülke geneline nasıl yayılacağı ve hangi mevzuat altında uygulanacağı tartışılmalıdır. Dünyada yaygın olarak kullanılan 'build to rent' yani 'yap-kirala' modeli, Londra, Berlin, New York ve Toronto gibi şehirlerde oldukça popüler. Türkiye'de ise mevcut sistem genellikle konut satışına odaklanmış durumda. Bu nedenle, uzun süre kirada tutmak üzere konut üreten yatırımcıların teşvik edilmesi önemlidir. Kiralık konut fonları kurulabilir ve kamu arazileri belirli şartlarla yatırımcılara tahsis edilerek, karşılığında konutların piyasanın altında kiralanması sağlanabilir. Ancak bu modelin büyüyebilmesi için, yasal altyapının oluşturulması gerekmektedir. Türkiye, acilen kiralık konut modelini öğrenmeli, bir mevzuat geliştirmeli ve özel sektörün de sürece dahil edilmesi sağlanmalıdır. Aksi takdirde, tüm yük TOKİ'nin omuzlarına kalacaktır.