Galler’in ’nda, bilim insanları tarafından gerçekleştirilen bir deneyde, yeni dikilen ağaçların bulunduğu alana tonlarca kırılmış serildi. Bu uygulama, ağaçların büyüme performansını artırmak ve yeteneklerini geliştirmek amacıyla yapıldı. Dört yıl süren bu çalışmanın sonuçları, ağaçların daha fazla büyüdüğünü ve bünyelerinde daha fazla karbon depoladığını ortaya koydu. Deney, daha önce koyunların otlatıldığı 11,5 hektarlık bir arazide gerçekleştirildi. Bu alana toplamda 25 binden fazla ağaç dikilmiş olup, bunların 6 bin 400’ü 2021 ile 2024 yılları arasında tek tek takip edilmiştir. Çalışmanın ilk sonuçları ise 2026 yılında yayımlandı.

Araziye tonlarca kırılmış bazalt serpildi

Araştırmacılar, arazinin belirli bölgelerine yakındaki bir taş ocağından elde edilen ve genellikle yan ürün olarak kalan ince kırılmış bazaltik kayaç serpti. İlk uygulama, ağaçlar dikilmeden önce 2020 yılında hektar başına 40 ton olarak yapılmış, 2023’te ise aynı alanlara hektar başına 24 ton daha eklenmiştir. Bu uygulamanın arkasında "geliştirilmiş kaya ayrışması" olarak bilinen bir yöntem bulunmaktadır. İnce parçalar halindeki silikat kayaç, yağmur suyu ile temas ettikçe zamanla çözülmekte ve bu süreç, karbondioksitin farklı kimyasal formlarda tutulmasına yardımcı olurken, toprağa kalsiyum gibi mineraller kazandırmaktadır. Ayrıca, topraktaki pH seviyesindeki değişim, ağaçların azot ve fosfor gibi mevcut besinlere ulaşmasını da kolaylaştırmaktadır.

Genç ağaçların köklerine toprak eklendi

Deneyde yalnızca bazalt taşları kullanılmamış, aynı zamanda bazı genç ağaçların köklerine yakın, olgun ormanlardan alınan yaklaşık 200 mililitrelik toprak da eklenmiştir. Bu şekilde, eski ormanlardaki yararlı mikroorganizmaların yeni dikilen ağaçların gelişimini hızlandırıp hızlandırmayacağı araştırılmıştır. Bu uygulama, ağaçların büyümesini desteklemek amacıyla yapıldı ve sonuçları dikkatle incelendi.

Geniş yapraklı ağaçlarda yüzde 27'lik fark görüldü

Dört yıl süresince elde edilen en dikkat çekici sonuç, meşe, huş, kiraz, kızılağaç, titrek kavak ve üvez gibi geniş yapraklı yerli ağaçların bulunduğu alanlarda belirlenmiştir. Kırılmış taş uygulanan bölgelerde, ağaçların toprak üstündeki gövde ve dallarında depolanan karbon miktarı, taş uygulanmayan alanlara göre yüzde 27 daha fazla çıkmıştır. Bu fark, hektar başına yaklaşık 787 kilogram ilave karbon anlamına gelmektedir. Ancak, bu sonuç tüm ağaç türlerinde görülmemiştir. Sitka ladinlerinin bulunduğu alanlarda bireysel ağaçların büyümesinde artış eğilimi gözlemlenirken, alanın tamamındaki toprak üstü karbon miktarında belirgin bir değişim tespit edilmemiştir. Ayrıca, olgun orman toprağı eklenen alanlarda da ilk yıllarda büyümeyi destekleyen etkiler gözlemlense de, bu etkinin zamanla azaldığı belirlenmiştir. Araştırmacılar, elde edilen sonuçların yalnızca ilk dört yılı kapsadığına dikkat çekmektedir. Glandwr Ormanı’ndaki çalışma devam etmekte olup, kırılmış taşların ağaçlar büyüdükçe aynı etkiyi gösterip göstermeyeceği uzun vadeli ölçümlerle takip edilecektir.