Cezayir-BAE İlişkilerinin Tarihçesi

ile Birleşik Arap Emirlikleri () arasındaki ilişkilerin temelleri, 1971 yılına kadar uzanmaktadır. O yıl, BAE'nin kuruluşuyla birlikte Cezayir, bu yeni federasyonu tanıyan ilk ülkelerden biri oldu. 1970'ler ve 1980'ler boyunca iki ülke arasındaki siyasi ilişkiler, üst düzey ziyaretlerle olumlu bir gelişim gösterdi. Bu dönemde her iki ülke de Arap ve dünyasındaki konumlarını güçlendirmeye çalışıyordu. 2000'li yıllara gelindiğinde, özellikle merhum Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika döneminde ekonomik ilişkiler daha da derinleşti. BAE merkezli şirketler, Cezayir'in altyapı ve ticaret sektörlerinde giderek daha fazla yer almaya başladı. Ancak zamanla, iki ülkenin stratejik önceliklerinin farklılaşması, bu işbirliğinin zayıflamasına yol açtı.

2020 Yılı ve Sonrası: Dönüm Noktası

2020 yılı, Cezayir-BAE ilişkileri açısından önemli bir dönüm noktası olarak kaydedildi. BAE'nin İsrail ile diplomatik ilişkiler kurma kararı, bölgedeki siyasi dengeleri köklü bir şekilde değiştirdi. Cezayir, bu durumu reddederek Filistin davasına olan bağlılığını sürdürdü. Aynı dönemde, Mağrip'teki ortamda da önemli değişiklikler yaşandı. ABD, Aralık 2020'de Fas'ın Batı Sahra üzerindeki egemenliğini tanıdı. Fransa ve İspanya da Cezayir'in aleyhine tutumlar sergiledi. Cezayir için Batı Sahra meselesi, yalnızca iki komşu arasındaki bir anlaşmazlık değil, aynı zamanda ülkenin kendi kaderini tayin hakkı, bölgesel dengeler ve ulusal güvenlik anlayışı ile yakından ilişkilidir. Bu bağlamda, Cezayir'in Ağustos 2021'de Fas ile diplomatik ilişkileri kesmesi, bu dinamiklerin bir tezahürü oldu.

BAE'nin Bölgesel Rolü

BAE, bölgesel düzeyde daha müdahaleci bir tutum benimsemeye başladı. Libya'daki çatışmalarda Halife Hafter'i desteklerken, Sudan'daki iç savaşta Hızlı Destek Kuvvetleri'ne destek sağladığı yönündeki iddialarla gündeme geldi. Cezayir, BAE'yi kendi sınırlarının ötesinde nüfuz yaymaya istekli bir aktör olarak değerlendirmeye başladı. Ocak 2024'te, Cezayir Yüksek Güvenlik Konseyi, BAE'nin "kardeş bir Arap ülkesi" olarak tanımlanan tutumuna dair endişelerini dile getirdi. Mart ayında Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun, BAE'nin Mali, Libya ve Sudan dahil olmak üzere çeşitli çatışma bölgelerindeki ekonomik çıkarlarına dikkat çekti.

İç Politika Üzerindeki Etkiler

Cezayir'deki iç politikada da BAE ile yaşanan anlaşmazlıklar etkili olmaya başladı. Şubat 2026'da Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun, ismi belirtilmeyen bir Arap ülkesinin Cezayir'deki cumhurbaşkanı seçimlerine müdahale etmeye çalıştığını ifade etti ve bu ülkeyi "sözde devlet" olarak nitelendirdi. Cezayir medyası, bu ifadeleri büyük ölçüde BAE'ye bir gönderme olarak yorumladı. Aynı ay içinde, Cezayir, 2013 yılında Abu Dabi'de imzalanan BAE ile hava taşımacılığı anlaşmasını feshetme prosedürlerini başlattı. Bu gelişmeler, iki ülke arasındaki gerilimlerin yalnızca diplomatik görüş ayrılıklarıyla sınırlı kalmadığını gösteriyor.

Cezayir'in Stratejik Endişeleri

Cezayir, Mali, Nijer ve Libya ile geniş sınırlar paylaşıyor. Bu ülkeler, Cezayir için kritik bir güvenlik ortamı oluşturuyor. Cezayir diplomasisi, Afrika Sahel bölgesindeki istikrarsızlığın sınırlarına sıçramasını önlemeye çalışıyor. Cezayir, askeri müdahaleler yerine arabuluculuğu ve yerel aktörlerle etkileşimi tercih ediyor. Ancak BAE'nin Libya'daki artan nüfuzu, Cezayir'in geleneksel diplomatik stratejilerini zorlamaya başladı. Cezayir, özellikle Fas'ın İsrail ile olan ilişkileri bağlamında, BAE'nin Rabat ile yakınlaşmasını güvenlik alanında bir tehdit olarak algılamaktadır.

Ekonomik İlişkiler ve Rekabet

Cezayir, 2023 yılında BAE'ye yaklaşık 10,7 milyon dolar değerinde mal ihraç etti. Ancak bu rakam, iki ülke arasındaki ilişkilerin stratejik önemine kıyasla oldukça mütevazı bir seviyede kalıyor. Cezayir-BAE ilişkilerindeki bozulma, yalnızca diplomatik rekabetin bir yansıması olarak görülmemelidir; aynı zamanda Kuzey Afrika ve Afrika Sahel bölgesindeki daha geniş çaplı yeniden yapılanmanın bir parçasıdır. Cezayir, askeri ve ekonomik alanlarda önemli bir kapasiteye sahip bir devlet olarak, bu ilişkilerdeki gerilimi yönetmek zorunda kalacak.

Cezayir'in Güvenlik Stratejisi

Cezayir, Mali, Nijer ve Libya ile yaklaşık 1.300, 950 ve 980 kilometre uzunluğunda sınırları bulunmaktadır. Bu sınırlar, Cezayir için uzak jeopolitik alanlar değil, aksine doğrudan güvenlik ortamını oluşturan bölgeler olarak değerlendirilmektedir. Cezayir, on yıllardır Afrika Sahel bölgesindeki istikrarsızlığın sınırlarına sıçramasını önlemeye çalışıyor. Cezayir, siyasi müdahale veya doğrudan askeri müdahale yerine, sıklıkla arabuluculuğu, siyasi uzlaşıyı ve yerel aktörlerle etkileşimi tercih etmiştir. Ancak BAE'nin Libya'daki artan nüfuzu ve Afrika Sahel bölgesindeki siyasi ve güvenlik aktörleriyle olan ilişkileri, geleneksel diplomasinin sınırlarını aşan sonuçlar doğuruyor.

Sonuç

Cezayir-BAE ilişkilerindeki bozulma, basitçe Araplar arası diplomatik rekabetin bir tezahürü olarak görülmemelidir. Bu durum, Kuzey Afrika ve Afrika Sahel bölgesindeki daha geniş çaplı yeniden yapılanmanın bir parçasıdır. Cezayir, askeri ve ekonomik alanlarda kayda değer kapasiteye, geniş sınırlara ve Afrika Sahel bölgesinde derin nüfuza sahip, örnek teşkil eden yürüten, Kuzey Afrika'nın önde gelen önemli bir devletidir. Gelinen noktada, en kritik mesele, iki ülkenin birbiriyle rekabet halindeki bölgesel stratejilerinin kalıcı çatışmaya yol açmaksızın bir arada varlığını sürdürüp sürdüremeyeceğidir.